Mag mijn werkgever mij ontslaan vanwege mijn leeftijd?
Rechtswijs Je wordt ontslagen en je vermoedt dat het met je leeftijd te maken heeft. Misschien zijn er opmerkingen gemaakt over “nieuw bloed” of “frisse energie”. Misschien worden jongere collega’s wel behouden. Het voelt oneerlijk, en dat gevoel klopt. De wet is duidelijk: je werkgever mag je niet ontslaan alleen omdat je ouder bent Art. 1 WGBL. Toch gebeurt het. En als het gebeurt, sta je sterker dan je denkt.
Wat is leeftijdsdiscriminatie op het werk?
Leeftijdsdiscriminatie betekent dat je werkgever je anders behandelt vanwege je leeftijd. De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (WGBL) verbiedt dit Art. 3 WGBL. Het verbod geldt bij sollicitaties, arbeidsvoorwaarden en ontslag. Je werkgever mag je leeftijd niet gebruiken als reden om je te ontslaan, je te passeren voor een promotie, of je minder te betalen.
Leeftijdsdiscriminatie is niet altijd openlijk. Soms is het direct: “Je bent te oud voor deze functie.” Maar vaker is het verborgen. Je werkgever zegt dat je “niet meer past bij de nieuwe koers”. Of dat je functie vervalt, terwijl een jongere collega hetzelfde werk overneemt. Dit heet indirecte discriminatie. Ook dat is verboden.
De Hoge Raad heeft in 2016 bevestigd dat een verschil in beloning op basis van geboortedatum verboden leeftijdsdiscriminatie is Hoge Raad 2016. Werknemers die voor een bepaalde datum waren geboren kregen een lagere vergoeding. De rechter oordeelde dat dit niet mocht.
Wanneer mag een werkgever je wel ontslaan?
Je werkgever mag je ontslaan als daar een geldige reden voor is Art. 7:669 BW. Denk aan bedrijfseconomische redenen, langdurige ziekte, of ernstig disfunctioneren. Maar die reden mag nooit je leeftijd zijn. Je werkgever moet kunnen aantonen dat het ontslag ook zou plaatsvinden als je jonger was.
Er is een uitzondering. Onderscheid op leeftijd mag als er een objectieve rechtvaardiging voor is Art. 7 WGBL. Dat betekent: er moet een legitiem doel zijn, het middel moet passend zijn, en het moet noodzakelijk zijn. Een voorbeeld is de pensioenleeftijd bij de brandweer vanwege fysieke eisen. Maar “te duur” of “te weinig flexibel” is geen objectieve rechtvaardiging.
Bij een reorganisatie geldt het afspiegelingsbeginsel. Je werkgever moet werknemers uit alle leeftijdsgroepen ontslaan. Hij mag niet alleen de oudste werknemers eruit pikken. Als dat wel gebeurt, is dat een aanwijzing voor leeftijdsdiscriminatie.
Ontslag bij de AOW-leeftijd: hoe zit dat?
Ontslag bij het bereiken van de AOW-leeftijd is een apart verhaal. Dit heet pensioenontslag. De wet staat toe dat je werkgever je arbeidsovereenkomst beëindigt op de dag dat je de AOW-leeftijd bereikt. Dit geldt niet als verboden discriminatie.
Maar let op: je werkgever mag je niet ontslaan omdat je de AOW-leeftijd nadert. Het feit dat je over twee jaar met pensioen gaat, is geen reden om je nu al te ontslaan. Tot de dag van je AOW-leeftijd heb je dezelfde rechten als iedere andere werknemer.
De Centrale Raad van Beroep oordeelde in 2010 dat ambtenaren niet automatisch ontslagen mogen worden bij het bereiken van 65 jaar CRvB 2010. Dit laat zien dat ook pensioenontslag grenzen kent. Het moet vastgelegd zijn in je contract of cao. Een werkgever kan het niet zomaar toepassen zonder afspraak.
Hoe bewijs je leeftijdsdiscriminatie?
De bewijslast bij leeftijdsdiscriminatie is in jouw voordeel. Je hoeft niet onomstotelijk te bewijzen dat je bent gediscrimineerd Art. 12 WGBL. Je moet feiten aanvoeren die een vermoeden van discriminatie wekken. Daarna is het aan je werkgever om te bewijzen dat hij niet heeft gediscrimineerd.
Verzamel alles wat wijst op leeftijdsonderscheid. Denk aan e-mails waarin naar je leeftijd wordt verwezen. Gespreksverslagen waarin opmerkingen staan over “verjonging” of “dynamiek”. Vacatures voor jongere vervangers. Positieve beoordelingen die laten zien dat je goed functioneerde. Hoe meer feiten je hebt, hoe sterker je zaak.
Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde in 2020 dat een voorkeur voor kandidaten met vijf tot tien jaar werkervaring geen indirecte leeftijdsdiscriminatie was Hof ‘s-Hertogenbosch 2020. De werkgever kon aantonen dat dit een zakelijke eis was. Dit laat zien dat niet elk onderscheid automatisch discriminatie is. Maar het laat ook zien dat de rechter het wel serieus toetst.
Wat zijn de cijfers over leeftijdsdiscriminatie?
Cijfers uit de Rechtswijs-database
Een ervaren medewerker bij een bank raakte na veertig jaar trouwe dienst zijn baan kwijt door een reorganisatie. Hij kreeg geen ontslagvergoeding, omdat hij volgens de bank al genoeg pensioen had opgebouwd. De man stapte naar de rechter. Hij vond dat hij werd gediscrimineerd op basis van zijn leeftijd. De rechter gaf hem gelijk en de bank moest alsnog een vergoeding betalen.
In een andere zaak oordeelde de Hoge Raad dat een regeling die oudere werknemers minder vergoeding geeft bij ontslag niet automatisch discriminatie is Hoge Raad 2020. Maar de rechter moet dit per geval beoordelen. De werkgever moet aantonen dat het onderscheid gerechtvaardigd is. Kan hij dat niet, dan is het verboden.
Wat kun je doen als je wordt ontslagen vanwege je leeftijd?
De eerste stap: teken niets. Geen vaststellingsovereenkomst, geen akkoord. Zodra je tekent, geef je je rechten op. Je hebt twee weken bedenktijd als je al hebt getekend, maar het is beter om eerst advies in te winnen.
Vraag je werkgever om de reden van het ontslag schriftelijk te bevestigen. Dit is belangrijk als je later naar de rechter stapt. Maak ook schriftelijk bezwaar. Geef aan dat je beschikbaar bent om te werken en dat je het ontslag aanvecht.
Verzamel je bewijzen. E-mails, gespreksverslagen, functioneringsverslagen, alles wat laat zien dat je goed functioneerde en dat je leeftijd een rol speelde bij het ontslag. Schakel juridische hulp in via je vakbond, rechtsbijstandverzekering of een advocaat.
Je kunt ook een oordeel vragen bij het College voor de Rechten van de Mens. Dit is gratis en het College beoordeelt of er sprake is van verboden onderscheid. Het oordeel is niet bindend, maar rechters nemen het zwaar mee. Je kunt daarnaast binnen twee maanden na het ontslag een verzoekschrift indienen bij de kantonrechter. Je kunt herstel van je arbeidsovereenkomst vragen of een billijke vergoeding eisen Art. 7:673 BW.
Samenvatting
- Je werkgever mag je niet ontslaan alleen vanwege je leeftijd
- De WGBL beschermt je tegen leeftijdsdiscriminatie bij sollicitatie, arbeidsvoorwaarden en ontslag
- Onderscheid op leeftijd mag alleen met een objectieve rechtvaardiging
- Pensioenontslag bij de AOW-leeftijd is toegestaan, eerder ontslaan vanwege je leeftijd niet
- Als jij discriminatie aannemelijk maakt, moet je werkgever bewijzen dat het niet zo is
- Teken geen vaststellingsovereenkomst voordat je juridisch advies hebt ingewonnen
- Je kunt gratis een oordeel vragen bij het College voor de Rechten van de Mens
Veelgestelde vragen
Mag mijn baas mij ontslaan omdat ik te duur ben?
Nee. Alleen 'te duur zijn' is geen geldige reden voor ontslag. Dit wordt vaak gezien als indirecte leeftijdsdiscriminatie en dat is verboden volgens de WGBL.
Wat kan ik doen als ik word ontslagen vanwege mijn leeftijd?
Je kunt bezwaar maken bij je werkgever en naar de rechter stappen. Ook kun je een oordeel vragen bij het College voor de Rechten van de Mens. Dat is gratis.
Heb ik recht op een vergoeding als ik met pensioen ga?
Als je arbeidsovereenkomst eindigt bij de AOW-leeftijd, heb je geen recht op een transitievergoeding. Wordt je eerder ontslagen, dan heb je daar wel recht op.
Mag een werkgever een maximale leeftijd in een vacature zetten?
Nee, dat mag bijna nooit. Een leeftijdsgrens bij werving is een vorm van discriminatie, tenzij er een wettelijke reden voor is, zoals bij de politie of brandweer.
Hoe bewijs ik leeftijdsdiscriminatie bij ontslag?
Verzamel bewijzen zoals e-mails, gespreksverslagen of getuigenverklaringen over je leeftijd. Als jij discriminatie aannemelijk maakt, moet de werkgever bewijzen dat het niet zo is.
Geldt het afspiegelingsbeginsel ook voor oudere werknemers?
Ja. Bij een reorganisatie moet de werkgever werknemers uit verschillende leeftijdsgroepen ontslaan. Dit voorkomt dat alleen de oudste werknemers hun baan verliezen.
Wat is de WGBL precies?
De WGBL is de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid. Deze wet beschermt je tegen discriminatie vanwege je leeftijd bij sollicitaties, arbeidsvoorwaarden en ontslag.
Kan mijn werkgever mij ontslaan bij de AOW-leeftijd?
Ja. Ontslag bij het bereiken van de AOW-leeftijd is wettelijk toegestaan en geldt niet als verboden discriminatie. Dit heet pensioenontslag en staat meestal in je contract of cao.
Wil je weten wat dit voor jouw situatie betekent?
Stel je vraag aan Rechtswijs en krijg een onderbouwd antwoord op basis van jouw specifieke situatie, met bronverwijzingen.
Stel je vraag gratis