Mijn werkgever wil een vaststellingsovereenkomst, moet ik tekenen?

Je werkgever legt een vaststellingsovereenkomst op tafel. Misschien kwam het onverwacht. Misschien niet. Maar nu zit je met een document van meerdere pagina’s en de vraag: moet ik tekenen? Het korte antwoord is nee, je hoeft niets te tekenen. Een vaststellingsovereenkomst is altijd vrijwillig Art. 7:900 BW. Maar dat betekent niet dat weigeren altijd de beste keuze is. Het hangt af van wat erin staat.

Een vaststellingsovereenkomst (VSO) is een overeenkomst waarmee jij en je werkgever afspreken om het dienstverband te beëindigen. Het is geen ontslag. Het is een deal. En bij elke deal geldt: lees de kleine lettertjes voordat je je handtekening zet. De meeste werknemers tekenen te snel, uit schrik of onder druk. Dat is precies wat je niet moet doen.

Wat staat er in een vaststellingsovereenkomst?

Een vaststellingsovereenkomst regelt hoe je uit dienst gaat. De kern bestaat uit een paar vaste onderdelen: de einddatum, de reden van beëindiging, de ontslagvergoeding en afspraken over de opzegtermijn. Daarnaast staan er vaak bepalingen over geheimhouding, finale kwijting en een concurrentiebeding.

Het belangrijkste punt voor je WW-uitkering: in de overeenkomst moet staan dat het initiatief voor het ontslag bij de werkgever ligt Art. 24 WW. Als daar staat dat jij hebt opgezegd of dat het een gezamenlijk besluit was zonder nadere toelichting, loop je het risico dat het UWV je als verwijtbaar werkloos beschouwt. Dan krijg je geen uitkering. Dit is de meest gemaakte fout en hij is makkelijk te voorkomen.

De einddatum is net zo belangrijk. Het UWV houdt rekening met de opzegtermijn. Eindigt je contract te vroeg, dan krijg je over die tussenliggende periode geen WW. Je zit dan zonder inkomen tot de fictieve opzegtermijn is verstreken. Controleer daarom altijd of de einddatum klopt met je opzegtermijn.

Bedenktijd na het tekenen van de VSO

Heb je al getekend en heb je spijt? Dan heb je nog een uitweg. De wet geeft je veertien dagen bedenktijd na ondertekening Art. 7:670b BW. Binnen die termijn kun je je handtekening zonder opgaaf van reden intrekken. Je hoeft niet uit te leggen waarom. Je stuurt een brief of e-mail en de overeenkomst is van tafel.

Let op: als de bedenktijd niet in de overeenkomst wordt genoemd, wordt de termijn automatisch verlengd naar 21 dagen. Dit is een bescherming die de wet je biedt. Je werkgever is verplicht om de bedenktijd op te nemen in de tekst. Doet hij dat niet, dan heb je extra tijd.

Na het verstrijken van de bedenktijd is de overeenkomst definitief. Er is dan geen weg meer terug, tenzij er sprake is van dwaling, bedrog of bedreiging. Maar dat zijn uitzonderingen die moeilijk te bewijzen zijn. Gebruik je bedenktijd dus goed.

Transitievergoeding: waar heb je recht op?

Bij ontslag via de kantonrechter of het UWV heb je wettelijk recht op een transitievergoeding Art. 7:673 BW. Bij een vaststellingsovereenkomst ligt dat anders. Technisch gezien is er geen wettelijke verplichting, omdat het geen eenzijdig ontslag is. In de praktijk is de transitievergoeding echter de standaard.

De berekening is eenvoudig: een derde maandsalaris per gewerkt jaar. Heb je tien jaar gewerkt, dan is de transitievergoeding ruwweg 3,3 maandsalarissen. Dit is je uitgangspunt bij de onderhandeling. Veel werkgevers bieden dit bedrag aan in hun eerste voorstel. Maar je kunt onderhandelen over meer, vooral als je werkgever haast heeft of als de reden van ontslag in zijn sfeer ligt.

Accepteer nooit het eerste voorstel zonder na te denken. De werkgever heeft er belang bij om snel en goedkoop van je af te komen. Jij hebt er belang bij om een eerlijke deal te krijgen. Die belangen botsen. Laat een jurist meekijken voordat je akkoord gaat.

Je WW-uitkering veiligstellen

De meeste werknemers die een VSO tekenen, willen daarna een WW-uitkering aanvragen. Dat kan, maar alleen als de overeenkomst aan een paar voorwaarden voldoet. Het initiatief moet bij de werkgever liggen. Er mag geen dringende reden zijn voor het ontslag, zoals diefstal of fraude. En de opzegtermijn moet worden gerespecteerd.

De Centrale Raad van Beroep heeft in 2022 bevestigd dat de datum van ondertekening telt voor het UWV, niet het moment waarop je mondeling akkoord ging CRvB 2022. Een werkneemster was in december gestopt met werken, maar tekende pas in januari. Het UWV rekende de opzegtermijn vanaf januari. Ze moest maanden wachten op haar eerste uitkering. Dit kun je voorkomen door de einddatum en tekendatum goed op elkaar af te stemmen.

In een andere zaak had een werknemer met een tijdelijk contract een VSO getekend. Het UWV weigerde de uitkering omdat er geen tussentijds opzegbeding in het contract stond. De rechter oordeelde dat het UWV te streng was Rb. Zeeland-West-Brabant 2023. De werknemer kreeg alsnog zijn WW. Maar dit soort procedures kosten tijd en energie die je liever voorkomt.

Hoe vaak krijgt de werknemer gelijk?

In een zaak bij de Centrale Raad van Beroep had een medewerker een VSO getekend en een WW-uitkering aangevraagd. Het UWV weigerde de uitkering onterecht. De rechter oordeelde dat het UWV schadevergoeding moest betalen, inclusief wettelijke rente CRvB 2022. Dit laat zien dat je niet machteloos bent als het UWV fouten maakt. Maar het laat ook zien hoe belangrijk het is om de overeenkomst van tevoren goed te regelen.

Waar moet je op letten voordat je tekent?

Neem altijd de tijd. Je werkgever kan je niet dwingen om vandaag nog te tekenen. Vraag minimaal een week om het voorstel te laten beoordelen door een jurist. Veel werkgevers bieden een budget aan voor juridisch advies. Staat dat niet in het voorstel, vraag er dan om. Het is gebruikelijk en het kost je werkgever weinig.

Controleer de volgende punten. Staat er dat het initiatief bij de werkgever ligt? Klopt de einddatum met je opzegtermijn? Is de vergoeding minimaal gelijk aan de transitievergoeding? Wordt de bedenktijd van veertien dagen genoemd? Ben je vrijgesteld van werk tot de einddatum? En is er een vergoeding opgenomen voor juridische kosten?

Als je ziek bent op het moment dat je een VSO ontvangt, wees dan extra voorzichtig. Je hebt tijdens ziekte recht op twee jaar loondoorbetaling. Na het tekenen van een VSO verlies je dat recht. Laat je in die situatie altijd adviseren voordat je ook maar iets tekent. Het belang van je werkgever om je ziek uit dienst te laten gaan staat haaks op jouw belang om beschermd te blijven.

Samenvatting

• Een vaststellingsovereenkomst is altijd vrijwillig, je hoeft niet te tekenen
• Zorg dat in de tekst staat dat het initiatief bij de werkgever ligt
• Je hebt 14 dagen bedenktijd na ondertekening (21 dagen als dit niet in de VSO staat)
• De transitievergoeding is je onderhandelingsbasis, accepteer niet het eerste voorstel
• Controleer of de einddatum aansluit op je opzegtermijn om een WW-gat te voorkomen
• Laat een jurist meekijken, vraag je werkgever om een budget voor juridisch advies