Ik word gepest of geïntimideerd op het werk

Je wordt gepest of geïntimideerd op je werk en je werkgever grijpt niet in. Je voelt je machteloos en twijfelt misschien aan jezelf. Dat is begrijpelijk. Maar weet dit: de wet staat aan jouw kant. Je werkgever is verplicht om je een veilige werkplek te bieden Art. 7:658 BW. Doet hij dat niet, dan kan hij aansprakelijk worden gesteld voor de schade die je oploopt. In 59% van de rechtszaken over de zorgplicht krijgt de werknemer gelijk.

Pesten op het werk is geen klein probleem. Het kan leiden tot slaapproblemen, angstklachten en langdurige arbeidsongeschiktheid. In dit artikel lees je wat je rechten zijn, wat je werkgever moet doen en welke stappen je kunt zetten om je situatie te veranderen.

Wat zegt de wet over pesten op het werk?

De Arbowet definieert pesten en intimidatie als een vorm van psychosociale arbeidsbelasting Art. 1 Arbowet. Daaronder vallen ook seksuele intimidatie, agressie, geweld en werkdruk. De wet maakt geen onderscheid in ernst. Elke vorm van ongewenst gedrag die stress veroorzaakt telt mee.

Je werkgever is verplicht om beleid te voeren dat deze risico’s voorkomt of beperkt Art. 3 Arbowet. Dat betekent concreet: een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) waarin pesten als risico wordt benoemd. Daarnaast moet er een protocol zijn voor het melden van ongewenst gedrag. Bij voorkeur stelt de werkgever ook een vertrouwenspersoon aan.

Naast de Arbowet geldt de algemene zorgplicht uit het Burgerlijk Wetboek Art. 7:658 BW. Die bepaalt dat je werkgever alles moet doen wat redelijkerwijs mogelijk is om te voorkomen dat je schade oploopt door je werk. Dit geldt voor fysieke schade, maar ook voor psychische schade door pesten of intimidatie.

Wanneer is je werkgever aansprakelijk?

Je werkgever is niet automatisch aansprakelijk als je gepest wordt. Hij is het wel als hij zijn zorgplicht niet nakomt. Dat kan op twee manieren. Ten eerste door niks te doen terwijl hij wist of had moeten weten van het pestgedrag. Ten tweede door geen preventief beleid te voeren.

De bewijslast werkt hier in jouw voordeel. Jij hoeft alleen aan te tonen dat je schade hebt opgelopen door je werk. Het is aan de werkgever om te bewijzen dat hij genoeg heeft gedaan om dat te voorkomen. Dit is een omkering van de bewijslast die in veel gevallen doorslaggevend is.

In de praktijk kijkt de rechter naar concrete maatregelen. Had het bedrijf een vertrouwenspersoon? Was er een klachtenregeling? Heeft de werkgever ingegrepen na een melding? In een recente zaak oordeelde de rechter dat een werkgever aansprakelijk was omdat er geen vertrouwenspersoon was en de nazorg ontbrak Rb. Midden-Nederland 2024. Een arts raakte arbeidsongeschikt na agressie op de werkvloer. De rechter verwees de zaak door voor het vaststellen van de schadevergoeding.

Wat kan een vertrouwenspersoon voor je doen?

Een vertrouwenspersoon is er om naar je te luisteren en je te adviseren. Alles wat je vertelt is vertrouwelijk. De vertrouwenspersoon mag zonder jouw toestemming niks doorzetten naar de directie of de afdeling personeelszaken.

De vertrouwenspersoon kan je helpen om de situatie in kaart te brengen. Hij of zij kan je adviseren over de volgende stappen. Dat kan een informeel gesprek met de leidinggevende zijn. Het kan ook een formele klacht bij de klachtencommissie zijn. De vertrouwenspersoon begeleidt je daarbij als je dat wilt.

Een vertrouwenspersoon is op dit moment nog niet wettelijk verplicht. Maar de meeste grote bedrijven hebben er wel een. Als jouw werkgever geen vertrouwenspersoon heeft aangesteld, is dat een teken dat het beleid tekortschiet. Dit kan meewegen als je later de werkgever aansprakelijk wilt stellen.

Hoe werkt een klachtencommissie?

Als een informeel gesprek niet helpt, kun je een formele klacht indienen. De meeste organisaties hebben hiervoor een klachtencommissie. Deze commissie onderzoekt de klacht door beide partijen te horen. Soms worden ook getuigen gehoord.

Na het onderzoek brengt de commissie een advies uit aan de directie. Het advies is niet bindend, maar wordt in de praktijk vaak gevolgd. De directie beslist vervolgens welke maatregelen nodig zijn. Dat kan een waarschuwing zijn, overplaatsing of in ernstige gevallen ontslag van de dader.

Het is belangrijk om te weten dat je werkgever verplicht is om je te beschermen tegen represailles. Als je een klacht indient en daarna slechter wordt behandeld, is dat een extra reden voor aansprakelijkheid. De wet beschermt klagers uitdrukkelijk.

Hoe vaak krijgt de werknemer gelijk?

Een baliemedewerkster bij een familiebedrijf werd door haar leidinggevende voortdurend onder druk gezet en onvriendelijk behandeld. Ze raakte door de stress arbeidsongeschikt. De werkgever wilde haar ontslaan. Het gerechtshof oordeelde dat de werkgever juist had moeten zorgen voor een veilige werkplek Hof Den Bosch 2023. De werkgever had ernstig verwijtbaar gehandeld en moest een billijke vergoeding betalen.

In een andere zaak werkte een arts ruim 23 jaar bij dezelfde organisatie. Na een incident met een agressieve cliënt bood de werkgever onvoldoende steun en nazorg. Er was geen vertrouwenspersoon beschikbaar. De arts raakte langdurig arbeidsongeschikt. De rechter stelde de werkgever aansprakelijk voor alle schade Rb. Midden-Nederland 2024.

Een politiewerknemer werd jarenlang systematisch gepest door collega’s. De werkgever wist ervan maar greep niet adequaat in. De Centrale Raad van Beroep oordeelde dat de werkgever zijn zorgplicht had geschonden CRvB 2006. De werknemer had recht op vergoeding van zijn schade.

Welke stappen kun je nu zetten?

De eerste stap is het opbouwen van een dossier. Houd een logboek bij met data, tijden, beschrijvingen van incidenten en namen van getuigen. Bewaar e-mails, appberichten en andere schriftelijke bewijzen. Dit dossier is cruciaal als je later een klacht indient of naar de rechter stapt.

Maak een afspraak met de vertrouwenspersoon als die er is. Bespreek de situatie en vraag advies over de volgende stappen. Als er geen vertrouwenspersoon is, meld het gedrag schriftelijk bij je leidinggevende of de afdeling personeelszaken. Schriftelijk is belangrijk. Zo heb je bewijs dat je werkgever op de hoogte is.

Als de melding niet tot verandering leidt, kun je een formele klacht indienen bij de klachtencommissie. Vraag de officiële klachtenprocedure op bij je werkgever. Die is verplicht om zo’n procedure te hebben.

Bezoek de bedrijfsarts als je merkt dat je klachten krijgt. Denk aan slaapproblemen, angst, concentratieproblemen of lichamelijke klachten. De bedrijfsarts legt vast dat je gezondheid wordt beïnvloed door de werksituatie. Dit is belangrijk bewijs als je later schadevergoeding wilt vorderen.

Als je werkgever niet ingrijpt en je schade oploopt, kun je een schadeclaim indienen op grond van de zorgplicht Art. 7:658 BW. Je kunt vergoeding vorderen voor medische kosten, inkomensverlies door ziekte en immateriële schade. Als de arbeidsrelatie onherstelbaar beschadigd is, kun je ook aanspraak maken op een transitievergoeding Art. 7:673 BW en in sommige gevallen een billijke vergoeding.

Samenvatting

• Pesten en intimidatie op het werk vallen onder psychosociale arbeidsbelasting
• Je werkgever is wettelijk verplicht om dit te voorkomen of te beperken
• Als hij dat niet doet, kun je hem aansprakelijk stellen voor je schade
• Bouw een dossier op met concrete voorbeelden, data en bewijsstukken
• Meld het gedrag schriftelijk en ga naar de vertrouwenspersoon of bedrijfsarts
• In 59% van de zaken over de zorgplicht krijgt de werknemer gelijk