Mijn arts heeft een fout gemaakt, wat kan ik doen?

Je vertrouwde op je arts. Je ging ervan uit dat de behandeling goed zou verlopen. Maar er is iets misgegaan. Misschien een verkeerde diagnose, een operatie die niet goed is uitgevoerd, of een behandeling waarvan je de risico’s nooit te horen hebt gekregen. Nu zit je met de gevolgen en vraag je je af: kan ik hier iets aan doen?

Het antwoord is ja. De wet verplicht elke zorgverlener om zorgvuldig te handelen, volgens de professionele standaard Art. 7:453 BW. Doet een arts dat niet, dan is er sprake van een medische fout. En bij een medische fout heb je recht op schadevergoeding. Maar het is belangrijk om te begrijpen wat een fout is, hoe je die aantoont, en welke stappen je moet zetten.

Wanneer is er sprake van een medische fout?

Niet elk ongewenst resultaat van een behandeling is een fout. Geneeskunde is geen exacte wetenschap. Complicaties kunnen optreden, ook als de arts alles goed doet. Een infectie na een operatie, een bijwerking van medicatie, een litteken dat anders geneest dan verwacht. Dat zijn risico’s die bij een behandeling horen.

Een medische fout is iets anders. Er is sprake van een fout als de arts niet heeft gehandeld zoals een redelijk bekwaam en redelijk handelend arts in dezelfde situatie zou doen. Dat is de juridische maatstaf die rechters gebruiken. De vraag is niet of het resultaat tegenviel. De vraag is of de arts iets deed (of naliet) dat een goede arts niet had mogen doen.

Voorbeelden van erkende medische fouten: een diagnose missen die bij normaal onderzoek aan het licht had moeten komen. Een verkeerd lichaamsdeel opereren. Medicatie voorschrijven zonder te controleren op wisselwerkingen. Een patiënt niet informeren over de risico’s van een ingreep, waardoor die patiënt geen weloverwogen keuze kon maken. Of een dossier zo slecht bijhouden dat een volgende arts niet weet wat er eerder is gebeurd RTG Amsterdam 2025.

Wie is aansprakelijk en hoe bewijs je een fout?

Als de fout in een ziekenhuis is gemaakt, hoef je niet zelf uit te zoeken wie er precies verantwoordelijk is. Was het de chirurg, de anesthesist, de verpleegkundige of de assistent? Dat maakt voor jou niet uit. Het ziekenhuis is altijd mede aansprakelijk voor fouten die binnen de instelling worden gemaakt Art. 7:462 BW. Dit geldt ook voor zelfstandig gevestigde specialisten die in het ziekenhuis werken maar niet in loondienst zijn. Je kunt direct het ziekenhuis aanspreken. Bij een huisarts, tandarts of andere zorgverlener buiten een ziekenhuis spreek je de arts persoonlijk aan, of diens praktijkvennootschap. In de praktijk is de arts bijna altijd verzekerd via een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

Het bewijzen van een fout is het lastigste onderdeel. De bewijslast ligt in principe bij jou. Je moet aantonen dat de arts niet heeft gehandeld volgens de professionele standaard, dat je daardoor schade hebt geleden, en dat er een verband bestaat tussen de fout en de schade.

De eerste stap is het opvragen van je volledige medische dossier. Je hebt daar recht op. Zonder dit dossier kun je geen claim onderbouwen. Vraag het zo snel mogelijk op, want details vervagen en dossiers worden na verloop van tijd vernietigd.

Vervolgens heb je een onafhankelijk medisch adviseur nodig. Dit is een arts die niet betrokken was bij je behandeling en die je dossier beoordeelt. Deze arts bekijkt of er is afgeweken van wat medisch gebruikelijk is. Als de medisch adviseur concludeert dat er een fout is gemaakt, heb je een stevige basis voor je claim.

Er is goed nieuws over de bewijslast. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat als eenmaal vaststaat dat de arts een beroepsfout heeft gemaakt, de bewijslast verschuift Hoge Raad 2010. Dan moet de arts aantonen dat de schade ook zonder de fout zou zijn ontstaan. Dit heet de omkeringsregel en het maakt het voor patiënten makkelijker om hun schade vergoed te krijgen.

Schadevergoeding en tuchtklacht: twee routes

Je hebt twee routes als je vindt dat een arts een fout heeft gemaakt. De eerste is een civiele schadeclaim bij de rechter. De tweede is een tuchtklacht bij het Regionaal Tuchtcollege Art. 47 Wet BIG. Het zijn twee gescheiden procedures met een ander doel, en je kunt ze tegelijk voeren.

Bij een civiele procedure vorder je een schadevergoeding. Je kunt verschillende soorten schade claimen: extra medische kosten die je door de fout hebt moeten maken, gederfde inkomsten als je niet kon werken, kosten voor hulp in de huishouding en extra reiskosten. Bovenop de materiële schade heb je vaak recht op smartengeld voor de pijn en het verlies van levensvreugde. In Nederland variëren bedragen van enkele duizenden euro’s bij lichte gevallen tot meer dan honderdduizend euro bij zeer ernstig letsel Rb. Rotterdam 2025.

Een tuchtklacht gaat niet over geld, maar over de kwaliteit van de zorg. Het tuchtcollege beoordeelt of de arts heeft gehandeld volgens de professionele standaard. Als de klacht gegrond wordt verklaard, kan het college maatregelen opleggen die variëren van een waarschuwing tot doorhaling uit het BIG-register. Maar het tuchtcollege kent geen schadevergoeding toe. Een gegronde tuchtklacht kan wel je positie in de civiele zaak versterken, al is het geen automatisch bewijs van aansprakelijkheid.

Een tuchtklacht indienen kan tot tien jaar na het voorval Art. 65 Wet BIG. Het griffierecht bedraagt 50 euro. Voor een civiele schadeclaim geldt een verjaringstermijn van vijf jaar.

Hoe vaak krijgt de patiënt gelijk?

De cijfers laten zien dat het niet makkelijk is, maar zeker niet onmogelijk. Bij zaken die specifiek over de zorgvuldigheid van de arts gaan, krijgt de patiënt in bijna 6 op de 10 gevallen (deels) gelijk. Bij claims tegen het ziekenhuis als instelling is het percentage lager: ongeveer 4 op de 10. Van alle tuchtklachten in de zorg wordt een derde gegrond verklaard. Dat percentage is lager doordat ook klachten worden ingediend die niet over medische fouten gaan maar over communicatie of bejegening.

Een patiënt kreeg een ernstige infectie na een operatie in een kliniek waar de hygiëne niet op orde was. De rechtbank oordeelde dat het ziekenhuis aansprakelijk was en wees de volledige schadevergoeding toe Rb. Noord-Holland 2023. In een andere zaak oordeelde de rechter dat een arts de patiënt onvoldoende had geïnformeerd over een veiliger alternatief voor de gekozen behandeling. De patiënt had die informatie nodig om een weloverwogen keuze te maken en kreeg gelijk.

Maar er zijn ook zaken die worden verloren. Een patiënt hield na een operatie blijvende klachten over en eiste schadevergoeding. De rechter oordeelde dat de complicatie een bekend risico was van de ingreep en dat de arts zorgvuldig had gehandeld. Geen fout, geen vergoeding.

Welke stappen kun je nu zetten?

Als je denkt dat er een medische fout is gemaakt, zijn er zes stappen die je direct kunt nemen.

Vraag als eerste je volledige medische dossier op bij het ziekenhuis of de arts. Je hebt daar wettelijk recht op. Doe dit zo snel mogelijk, bij voorkeur schriftelijk.

Houd vanaf vandaag een overzicht bij van alle extra kosten die je maakt en alle afspraken die je hebt. Bewaar bonnetjes, facturen en reiskosten. Noteer ook hoe de fout je dagelijks leven beïnvloedt.

Meld de fout bij de klachtenfunctionaris van de zorginstelling. Elk ziekenhuis en elke zorginstelling is verplicht om een klachtenfunctionaris te hebben. Dit is een laagdrempelig eerste gesprek dat soms al tot erkenning of een oplossing leidt.

Stel het ziekenhuis of de arts per brief officieel aansprakelijk. Beschrijf wat er is gebeurd, welke schade je hebt geleden, en dat je het ziekenhuis verantwoordelijk houdt. Stuur de brief aangetekend.

Schakel een gespecialiseerde letselschadeadvocaat of juridisch adviseur in. Medische aansprakelijkheidszaken zijn juridisch en medisch ingewikkeld. Een specialist kan beoordelen of je zaak kansrijk is en voorkomt dat je fouten maakt in de procedure.

Teken geen enkele regeling of overeenkomst voordat een deskundige deze heeft gecontroleerd. Verzekeraars bieden soms snel een regeling aan die lager is dan waar je recht op hebt. Eenmaal getekend kun je niet meer terugkomen.

Samenvatting

• Een medische fout is iets anders dan een complicatie: de arts moet hebben gehandeld in strijd met de professionele standaard
• Het ziekenhuis is altijd mede aansprakelijk voor fouten die binnen de instelling worden gemaakt
• Bij een bewezen fout verschuift de bewijslast naar de arts
• Je kunt zowel een tuchtklacht indienen als een civiele schadeclaim starten
• Vraag direct je medisch dossier op en houd alle kosten bij
• Schakel een gespecialiseerde letselschadeadvocaat in voordat je iets tekent