Ik moet toeslagen terugbetalen en het bedrag klopt niet

Je opent een brief van de Belastingdienst en je schrikt. Je moet toeslagen terugbetalen, soms honderden euro’s, soms duizenden. Maar het bedrag dat je ziet klopt niet met wat je verwacht. Misschien is je inkomen verkeerd berekend, misschien is er verrekend met een schuld die er niet meer is, of misschien begrijp je simpelweg niet hoe de berekening tot stand is gekomen. Je bent niet de enige. Elk jaar krijgen honderdduizenden Nederlanders een terugvordering van zorgtoeslag, huurtoeslag of kinderopvangtoeslag. En lang niet altijd klopt die berekening.

Je hebt rechten. Je kunt bezwaar maken, een betalingsregeling aanvragen en in sommige gevallen de terugvordering laten verlagen of ongedaan maken. In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat je kunt doen.

Waarom moet je toeslagen terugbetalen?

Toeslagen zijn voorschotten. De Belastingdienst schat aan het begin van het jaar hoeveel toeslag je krijgt, op basis van je geschatte inkomen. Na afloop van het jaar wordt je definitieve inkomen vastgesteld. Als dat hoger uitvalt dan verwacht, heb je te veel toeslag ontvangen en moet je het verschil terugbetalen Art. 16 Awir.

Dit kan ook gebeuren als je woonsituatie verandert, als je partner meer gaat verdienen, of als je kinderopvang stopt zonder dit door te geven. De Belastingdienst herziet dan de toeslag en stuurt je een beschikking met het bedrag dat je moet terugbetalen Art. 21 Awir.

Het probleem is dat deze berekeningen niet altijd kloppen. Soms rekent de Belastingdienst met verkeerde inkomensgegevens, soms worden toeslagen verrekend met schulden die al zijn kwijtgescholden, en soms is de brief zo onduidelijk dat je niet kunt controleren of het bedrag wel juist is. De Nationale Ombudsman heeft de Belastingdienst hier eerder op aangesproken Nationale Ombudsman 2010/352.

Bezwaar maken: wanneer en hoe?

Als je het niet eens bent met de terugvordering, kun je bezwaar maken. De termijn daarvoor is zes weken na de datum op de beschikking Art. 6:7 Awb. Dit is een harde grens. Als je te laat bent, wordt je bezwaar in principe niet meer inhoudelijk behandeld. In meerdere rechtszaken zijn burgers niet-ontvankelijk verklaard omdat ze de termijn van zes weken hadden overschreden, ook als ze daar goede redenen voor hadden.

Je maakt bezwaar via de website van Dienst Toeslagen of door een brief te sturen. Vermeld in je bezwaar altijd je burgerservicenummer, het beschikkingsnummer, en leg duidelijk uit waarom je vindt dat het bedrag niet klopt. Voeg bewijsstukken toe: loonstroken, jaaropgaven, bankafschriften of andere documenten die je standpunt onderbouwen.

Na je bezwaar heeft de Belastingdienst het recht om je te horen voordat er een beslissing wordt genomen Art. 7:2 Awb. Dit is een belangrijk recht. In een recente zaak werd het beroep gegrond verklaard omdat de Belastingdienst had nagelaten om de burger te horen Rb. Zeeland-West-Brabant 2025. Als de Belastingdienst je niet uitnodigt voor een hoorzitting, wijs hen daar op. Het overslaan van de hoorzitting is een procedureel gebrek dat in je voordeel kan werken.

Een belangrijk punt: bezwaar maken stopt de betalingsplicht niet automatisch. Je moet apart schriftelijk vragen om uitstel van betaling totdat er op je bezwaar is beslist. Doe dit meteen bij het indienen van je bezwaar, anders kan de Belastingdienst ondertussen al het bedrag inhouden op je lopende toeslagen.

Wat als je niet kunt betalen?

Als je de terugvordering niet in een keer kunt betalen, heb je twee opties. De eerste is de standaard betalingsregeling: je betaalt het bedrag in maximaal 24 maandelijkse termijnen terug Art. 24 Awir. Je kunt dit online regelen via Mijn Toeslagen.

Als ook 24 maanden te kort is, kun je een persoonlijke betalingsregeling aanvragen. Daarbij kijkt de Belastingdienst naar je betalingscapaciteit: hoeveel kun je per maand echt missen? Dit is vooral bedoeld voor mensen met een laag inkomen of meerdere schulden. De Belastingdienst berekent dan een lager maandbedrag op basis van je werkelijke financiele situatie.

Let op: voor een persoonlijke betalingsregeling mag er geen sprake zijn van opzet of grove schuld aan jouw kant. Als de Belastingdienst oordeelt dat je bewust onjuiste gegevens hebt doorgegeven, kom je daar niet voor in aanmerking. De rechter heeft bevestigd dat bij grove nalatigheid geen recht bestaat op een persoonlijke regeling.

Een vrouw zonder eigen inkomen moest ruim 7.500 euro aan toeslagen terugbetalen. De Belastingdienst bepaalde dat ze 315 euro per maand moest aflossen. Zij vond dit te veel omdat haar partner hoge kosten had door andere rechtszaken. De rechter oordeelde dat de Belastingdienst de regels voor de betalingsregeling goed had gevolgd en dat schulden van de partner niet zomaar meegeteld konden worden.

Hoe vaak krijgt de burger gelijk?

Een gepensioneerde man en zijn partner ontvingen jarenlang huur- en zorgtoeslag. Toen de Belastingdienst hun definitieve inkomen vaststelde, bleek dat hoger dan geschat en moesten ze duizenden euro’s terugbetalen. De man begreep niets van de ingewikkelde berekeningen en vond dat de Belastingdienst onterecht zoveel van hem terugvroeg. De rechter stelde vast dat de overheid inderdaad fouten had gemaakt bij het berekenen van het inkomen en de rente. De terugvordering moest opnieuw en eerlijker worden berekend Rb. Zeeland-West-Brabant 2025.

In een andere zaak had de Belastingdienst een toeslagbedrag van ruim 6.300 euro verrekend met een schuld die eerder al was kwijtgescholden. De burger maakte bezwaar en de rechter gaf hem gelijk: een kwijtgescholden schuld mag niet alsnog worden verrekend met lopende toeslagen Rb. Rotterdam 2021.

Wat als de Belastingdienst niet reageert?

Het komt voor dat de Belastingdienst weken of zelfs maanden niet reageert op je bezwaar. In dat geval kun je de Belastingdienst in gebreke stellen. Stuur een brief waarin je aangeeft dat de beslistermijn is verstreken en dat je verwacht dat er binnen twee weken een besluit komt. Als de Belastingdienst dan nog steeds niet reageert, kun je in beroep gaan bij de rechtbank en heb je recht op een dwangsom.

Een moeder wachtte al jaren op een reactie van de Belastingdienst over haar kinderopvangtoeslag. Zelfs nadat de rechter eerder had bepaald dat er een besluit moest komen, bleef het stil. Ze stapte voor de tweede keer naar de rechtbank en kreeg opnieuw gelijk. De overheid moest binnen twee weken een besluit nemen en haar een schadevergoeding betalen.

Dit is geen uitzondering. In de Rechtswijs-database zien we tientallen zaken waarin de Belastingdienst te laat beslist over toeslagbezwaren. In het merendeel van die gevallen krijgt de burger gelijk en wordt een dwangsom opgelegd.

Welke stappen kun je nu zetten?

Als je een terugvordering hebt ontvangen die niet klopt, zijn dit de stappen die je kunt nemen.

Controleer allereerst de beschikking. Kijk of het inkomen dat de Belastingdienst heeft gebruikt overeenkomt met je werkelijke inkomen. Vergelijk het met je jaaropgave of aangifte inkomstenbelasting. Controleer ook of er bedragen zijn verrekend met andere schulden en of die verrekening terecht is.

Maak vervolgens binnen zes weken bezwaar als je het niet eens bent met de berekening. Doe dit schriftelijk, met een duidelijke uitleg en bewijsstukken. Vraag tegelijkertijd om uitstel van betaling zodat de Belastingdienst het bedrag niet al van je lopende toeslagen afhaalt terwijl je bezwaar loopt.

Als je het bedrag wel verschuldigd bent maar niet in een keer kunt betalen, vraag dan een betalingsregeling aan. Begin met de standaardregeling van 24 maanden. Als dat niet haalbaar is, vraag om een persoonlijke regeling op maat.

Reageert de Belastingdienst niet op je bezwaar? Stel ze dan in gebreke en ga eventueel in beroep bij de rechtbank. Het griffierecht bedraagt 51 euro en je kunt vaak aanspraak maken op een proceskostenvergoeding als je gelijk krijgt.

Samenvatting

• Toeslagen zijn voorschotten: als je inkomen hoger uitvalt dan geschat, moet je het verschil terugbetalen
• Je hebt zes weken na de beschikking om bezwaar te maken en dat is een harde termijn
• Bezwaar maken stopt de betalingsplicht niet, vraag apart om uitstel van betaling
• Je hebt recht op een hoorzitting voordat de Belastingdienst op je bezwaar beslist
• Een standaard betalingsregeling is 24 maanden, een persoonlijke regeling is mogelijk bij een laag inkomen
• In 63% van de toeslagzaken krijgt de burger gelijk bij de rechter
• Als de Belastingdienst niet reageert, kun je in gebreke stellen en een dwangsom eisen