Ik zit in mijn proeftijd en word ontslagen, kan ik iets doen?
Rechtswijs Je bent net begonnen aan een nieuwe baan. Alles leek goed te gaan. En dan krijg je opeens te horen dat je contract in de proeftijd wordt beëindigd. Zonder waarschuwing, zonder uitleg. Je staat weer op straat. Veel werknemers denken dat ze niets kunnen doen, omdat ontslag in de proeftijd “nu eenmaal mag”. Dat klopt niet helemaal.
De proeftijd geeft je werkgever veel vrijheid. Hij mag je contract per direct opzeggen, zonder opzegtermijn en zonder ontslagvergunning Art. 7:676 BW. Maar die vrijheid is niet onbeperkt. Er gelden strenge regels over de duur en de vorm van de proeftijd. En discriminatie is altijd verboden, ook in de proeftijd. In de praktijk blijkt dat werkgevers regelmatig fouten maken. In 52% van de rechtszaken over proeftijdontslag krijgt de werknemer gelijk.
Ontslag in de proeftijd: wat zijn je rechten als werknemer?
De proeftijd is bedoeld als testperiode. Beide partijen mogen kijken of de samenwerking bevalt. Past het niet? Dan mag je per direct stoppen. Je werkgever mag dat ook. Er geldt geen opzegtermijn en er is geen toestemming van het UWV nodig.
Maar er zijn grenzen. De proeftijd moet schriftelijk in je contract staan Art. 7:652 BW. Een mondelinge afspraak is niet geldig. De proeftijd moet voor jou en je werkgever even lang zijn. Bij een vast contract is de proeftijd maximaal twee maanden. Bij een tijdelijk contract tussen zes maanden en twee jaar is dat maximaal één maand. Is je contract korter dan zes maanden? Dan mag er helemaal geen proeftijd worden afgesproken.
Werkte je al eerder voor dezelfde werkgever in een vergelijkbare functie? Dan mag er meestal geen nieuwe proeftijd komen. Een nieuwe proeftijd is alleen toegestaan als de functie totaal andere vaardigheden vraagt. Voldoet de proeftijd niet aan deze regels? Dan is de afspraak nietig. Dat betekent dat de proeftijd juridisch nooit heeft bestaan. Je werkgever mag je dan niet zomaar ontslaan.
Wanneer is een proeftijd geldig en wanneer niet?
Dit is waar werkgevers vaak de fout in gaan. Een proeftijd die niet op papier staat, is niet geldig. Een proeftijd die langer duurt dan de wet toestaat, is ongeldig. Een proeftijd bij een opvolgend contract bij dezelfde werkgever is meestal verboden.
Het gevolg van een ongeldige proeftijd is groot. Als de proeftijd nietig is, kan je werkgever je niet per direct ontslaan. Hij moet dan de normale ontslagregels volgen. Denk aan een opzegtermijn, een ontslagvergunning of een gang naar de rechter. Houdt je werkgever zich daar niet aan? Dan heb je recht op een vergoeding wegens onregelmatige opzegging.
Een ander punt: de proeftijd begint te lopen op de dag die in je contract als startdatum staat. Niet op de dag dat je voor het eerst echt aan het werk gaat. Je werkgever kan je dus ontslaan in de proeftijd, zelfs als je nog niet bent begonnen. De rechter heeft dit bevestigd in meerdere uitspraken.
Mag je ontslagen worden in je proeftijd door discriminatie of ziekte?
Je werkgever heeft veel vrijheid tijdens de proeftijd. Hij hoeft in principe geen reden te geven voor het ontslag. Maar er is één harde grens: discriminatie. Je mag niet worden ontslagen vanwege je geslacht, leeftijd, afkomst, geloof, politieke overtuiging, seksuele geaardheid, handicap of chronische ziekte. Dit geldt altijd, ook tijdens de proeftijd.
Bij zwangerschap is de bescherming extra sterk. Je werkgever mag je niet ontslaan omdat je zwanger bent. Doet hij dat toch? Dan kan de rechter het ontslag vernietigen of een billijke vergoeding toekennen Art. 7:681 BW. Maar je moet als werknemer wel feiten aandragen die wijzen op discriminatie. De werkgever krijgt dan de kans om te bewijzen dat er een andere reden was Rb. Den Haag 2024.
Hetzelfde geldt bij ziekte. Het opzegverbod bij ziekte geldt niet tijdens de proeftijd. Je werkgever mag je dus ontslaan terwijl je ziek bent. Maar hij mag je niet ontslaan omdat je ziek bent. Dat is een belangrijk verschil. Een werknemer die in zijn proeftijd meldde dat hij longkanker had, werd direct ontslagen. De rechter oordeelde dat de ziekte de werkelijke reden was en kende een billijke vergoeding toe Rb. Limburg 2022.
Moet een werkgever een reden geven voor ontslag in de proeftijd?
Nee, je werkgever hoeft niet uit zichzelf een reden te geven. Maar als jij erom vraagt, is hij wettelijk verplicht om de reden schriftelijk toe te lichten. Dit staat in artikel 7:676 lid 2 BW. Vraag altijd om deze reden, het liefst per e-mail. De schriftelijke toelichting kan later belangrijk bewijs zijn als je vermoedt dat er sprake is van discriminatie.
In de praktijk geven werkgevers vaak een vage reden. Denk aan “het klikt niet” of “de verwachtingen komen niet overeen”. Dat mag. Maar als de werkelijke reden discriminerend is, kan de rechter door die vage woorden heen kijken. Het is dan aan jou om feiten te verzamelen die wijzen op de echte reden. Denk aan appjes, mails of uitspraken van collega’s.
Hoe vaak krijgt de werknemer gelijk bij de rechter?
Cijfers uit de Rechtswijs-database
Een servicemonteur bij een brandveiligheidsbedrijf gaf in zijn eerste werkweek aan dat hij graag wilde bidden tijdens werkuren. Zijn werkgever ontsloeg hem direct in de proeftijd. De rechter oordeelde dat dit verboden discriminatie was op grond van geloofsovertuiging. De werknemer kreeg een schadevergoeding Rb. Noord-Holland 2025.
Een administratief medewerker werd een dag voor haar eerste werkdag ontslagen. De werkgever had ontdekt dat ze vroeger voor een politieke partij had gewerkt. De rechter oordeelde dat je niet verplicht bent om je politieke achtergrond te delen bij een sollicitatie. Het ontslag werd vernietigd en ze ontving een billijke vergoeding Rb. Rotterdam 2023.
In een andere zaak werd een werknemer ontslagen na kritische berichten op LinkedIn over het conflict in het Midden-Oosten. De rechter oordeelde dat het ontslag discriminerend was en kende een billijke vergoeding van 40.000 euro toe Rb. Amsterdam 2024.
Heb je recht op een transitievergoeding na ontslag in je proeftijd?
Ja. Sinds 2020 heb je vanaf de eerste dag van je contract recht op een transitievergoeding. Dit geldt dus ook bij ontslag in de proeftijd. Het bedrag is bij een kort dienstverband niet hoog, maar het is wel je recht. Je werkgever is verplicht om dit bedrag te betalen.
Naast de transitievergoeding kun je in sommige gevallen een billijke vergoeding vorderen. Dit kan als er sprake is van discriminatie of als de proeftijd ongeldig was. De rechter bepaalt de hoogte. In recente zaken varieerde dit van enkele duizenden euro’s tot 40.000 euro. Let op: je moet binnen twee maanden na het ontslag een verzoek indienen bij de kantonrechter.
Samenvatting
- De proeftijd moet schriftelijk in je contract staan en mag niet te lang duren
- Bij een contract korter dan zes maanden mag er geen proeftijd zijn
- Je werkgever mag je per direct ontslaan, maar niet vanwege discriminatie
- Vraag altijd schriftelijk om de reden van het ontslag
- In 52% van de rechtszaken over de proeftijd krijgt de werknemer gelijk
- Je hebt vanaf dag één recht op een transitievergoeding
Veelgestelde vragen
Mag je werkgever je ontslaan tijdens de proeftijd als je ziek bent?
Ja, dat mag. Tijdens de proeftijd geldt het opzegverbod bij ziekte niet. Maar als de ziekte zelf de reden is voor het ontslag, is er sprake van discriminatie en mag het niet.
Heb ik recht op een transitievergoeding bij ontslag in de proeftijd?
Ja, sinds 2020 heb je vanaf de eerste dag van je contract recht op een transitievergoeding. Dit geldt dus ook als je in je proeftijd wordt ontslagen.
Mag ik ontslagen worden in mijn proeftijd omdat ik zwanger ben?
Nee, dat is verboden. Ontslag vanwege zwangerschap is discriminatie. Dat mag nooit, ook niet tijdens de proeftijd.
Hoe lang mag een proeftijd maximaal duren?
Bij een contract van 2 jaar of langer is de proeftijd maximaal 2 maanden. Bij een contract tussen 6 maanden en 2 jaar is dit maximaal 1 maand. Bij een contract korter dan 6 maanden mag er geen proeftijd zijn.
Kan ik zelf ook per direct opzeggen tijdens de proeftijd?
Ja, zowel de werkgever als de werknemer mogen tijdens de proeftijd per direct stoppen. Je hoeft geen opzegtermijn aan te houden.
Moet een proeftijd altijd schriftelijk worden afgesproken?
Ja, een proeftijd is alleen geldig als deze schriftelijk is vastgelegd in je arbeidsovereenkomst of cao. Een mondelinge afspraak telt niet.
Krijg ik een WW-uitkering na ontslag in mijn proeftijd?
Je hebt recht op een WW-uitkering als je aan de weken-eis voldoet en het ontslag niet jouw schuld is. Je mag niet verwijtbaar werkloos zijn geworden.
Wat kan ik doen als ik het niet eens ben met het ontslag?
Als je denkt dat er sprake is van discriminatie, kun je naar de rechter stappen. Je kunt ook het College voor de Rechten van de Mens inschakelen voor een oordeel.
Wil je weten wat dit voor jouw situatie betekent?
Stel je vraag aan Rechtswijs en krijg een onderbouwd antwoord op basis van jouw specifieke situatie, met bronverwijzingen.
Stel je vraag gratis