Art. 4:84 Awb
Je kunt erop rekenen dat de overheid haar eigen beleidsregels volgt, maar bij bijzondere omstandigheden mag ze daarvan afwijken.
Wat dit voor jou betekent
Deze regel zorgt ervoor dat de overheid niet zomaar wisselt per persoon. Als er een beleidsregel is, moet het bestuursorgaan die toepassen. Zo weet je waar je aan toe bent. Maar de regel is niet absoluut.
De uitzondering zit in de woorden 'tenzij' en 'onevenredig'. Als de beleidsregel in jouw geval leidt tot een resultaat dat niet in verhouding staat tot het doel van de regel, en er zijn bijzondere omstandigheden, dan mag de overheid afwijken. Dat is geen vrije keuze. Je moet zelf aannemelijk maken dat jouw situatie bijzonder is en dat de schade te groot is.
Uit de rechtspraak blijkt dat dit vaak moeilijk is. Veel zaken gaan over uitkeringen, belastingen en vergunningen. Soms krijgt de burger gelijk, bijvoorbeeld als de overheid haar eigen beleidsregel niet goed heeft gevolgd. Maar meestal oordeelt de rechter dat de overheid de beleidsregel mocht toepassen.
Wanneer kom je dit tegen?
- • Je krijgt met deze regel te maken als een overheidsinstantie een beslissing over jou neemt op basis van een beleidsregel. Bijvoorbeeld bij een aanvraag voor bijzondere bijstand, een energietoeslag of een belastingaanslag. Ook als je vergunning wordt ingetrokken vanwege herhaalde overtredingen. En als je vindt dat jouw situatie niet in de beleidsregel past, kun je een beroep doen op deze uitzondering.
Waar mensen op vastlopen
De valkuil is dat je denkt dat de overheid altijd een uitzondering moet maken als een beleidsregel in jouw nadeel uitpakt. Dat is niet zo. Alleen bij bijzondere omstandigheden en onevenredige gevolgen mag de overheid afwijken. Je moet dus concrete feiten noemen waarom jouw geval anders is dan normaal. Zonder die feiten houdt de rechter de beleidsregel in stand.
Deze uitleg is door Rechtswijs geschreven op basis van de wettekst en de uitspraken hieronder, en gecontroleerd op verwijzingen naar wetsartikelen die er niet zijn. Hij vervangt geen advies over jouw eigen situatie.
De rechter heeft dit artikel in 2.156 gepubliceerde uitspraken toegepast, de meest recente op 21-7-2026.
Wat er in de wet staat
Het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen.
Bron: wetten.overheid.nl. Dit is de geldende tekst zoals wij hem hebben opgehaald. Controleer bij twijfel altijd de officiële versie.
Hoe deze zaken eindigden
- ongegrond 871 · 40%
- toegewezen 658 · 31%
- gegrond 385 · 18%
- afgewezen 233 · 11%
- niet-ontvankelijk 4 · 0%
- bevestigd 2 · 0%
Let op wat deze woorden betekenen. "Toegewezen" zegt dat de rechter het verzoek toewees, niet wie er gelijk kreeg. Vroeg de werkgever om ontbinding, dan betekent toegewezen dat de werknemer zijn baan kwijt is. Vroeg de werknemer om vernietiging van zijn ontslag, dan betekent hetzelfde woord het tegenovergestelde. Deze cijfers zeggen dus iets over de procedure, niet over jouw kansen. Daarnaast zijn 9 tussenuitspraken buiten deze telling gehouden. Daarin heeft de rechter de zaak aangehouden en dus nog niets beslist.
De meest recente uitspraken
De KTB-vergunning van een taxichauffeur is ingetrokken omdat hij een korte rit weigerde, wat een derde overtreding was van een aan de vergunning verbonden voorschrift. Het college van beroep bevestigt dit besluit, omdat de bewijzen overtuigend zijn en de intrekking evenredig en noodzakelijk is binnen het handhavingsbeleid.
ECLI:NL:CBB:2026:333De rechtbank oordeelt dat het kampeerautotarief terecht is toegekend met ingang van het begin van het tijdvak waarin het verzoek werd ingediend, en niet eerder. Het beroep is ongegrond omdat de burger het verzoek te laat heeft ingediend en geen aanwijzingen zijn voor onevenredige nadelige gevolgen.
ECLI:NL:RBGEL:2026:5484De Belastingdienst was bevoegd tot navordering van een aanslag voor 2016, omdat de burger niet was uitgenodigd en geen verzoek om uitnodiging had ingediend. De aanslag werd verlaagd naar €12.073. De boete werd vernietigd, en de kostenvergoeding voor de bezwaarprocedure blijft behouden. De beroepsfase kreeg geen hogere vergoeding.
ECLI:NL:GHARL:2026:4496Een burger werd afgewezen voor de eenmalige energietoeslag 2022 omdat zijn inkomen in de maand voorafgaand aan de aanvraagdatum te hoog was. Ondanks onvolledige informatie op de website, was de afwijzing juridisch correct. Geen afwijking van de beleidsregels mogelijk wegens gebrek aan dringende redenen of bijzondere omstandigheden.
ECLI:NL:CRVB:2026:889Een burger die onder bewind staat en een mentor heeft, krijgt geen bijzondere bijstand met terugwerkende kracht voor kosten die zijn ontstaan vóór de aanvraag. Het college hoeft geen afwijking te maken van het draagkrachtbeleid, en de weigering is niet in strijd met gelijkheid of evenredigheid. Het hoger beroep wordt afgewezen.
ECLI:NL:CRVB:2026:883De Centrale Raad van Beroep bevestigt de bijzondere bijstand voor tandartskosten in 2019 na herbeoordeling van zeer dringende redenen, maar weigert bijzondere bijstand voor paracetamol. Voor bewassingskosten, zorgpremie en internetabonnement blijft de hoogte van de vergoeding behouden. De burger krijgt extra proceskostenvergoeding en een schadevergoeding van € 2.000,- wegens overschrijding van de redelijke termijn.
ECLI:NL:CRVB:2026:888Een aanvraag om bijzondere bijstand voor vervoerskosten die vóór de aanvraagdatum ontstonden, wordt afgewezen omdat de betaalbewijzen ouder waren dan drie maanden. Geen bijzondere omstandigheden zijn aangetoond die een uitzondering rechtvaardigen. Het beleid is correct toegepast, ook al is het gunstiger dan de wet. Het evenredigheidsbeginsel sluit geen terugwerkende kracht af.
ECLI:NL:CRVB:2026:908Het UWV heeft onterecht een maatregel opgelegd zonder eerder een schriftelijke waarschuwing te geven, in strijd met zijn eigen beleidsregels. De rechtbank verklaart het beroep gegrond en bepaalt dat alleen een waarschuwing mag worden opgelegd. De uitkering wordt niet verlaagd en de burger krijgt kostenvergoeding.
ECLI:NL:RBGEL:2026:4895De Centrale Raad van Beroep bevestigt de weigering van bijzondere bijstand voor bewindvoering, mentorschap en gedeeltelijke afwijzing voor rechtsbijstand en griffierechten, omdat de burger voldoende draagkracht heeft volgens het beleid van de gemeente Heerlen. Het beleid is evenredig en binnen de grenzen van een redelijke beleidsbepaling.
ECLI:NL:CRVB:2026:852De Centrale Raad van Beroep bevestigt de weigering van bijzondere bijstand voor bewindvoering, mentorschap en gedeeltelijke afwijzing voor rechtsbijstand en griffierechten, omdat de burger voldoende draagkracht heeft volgens het beleid van de gemeente Heerlen. Het beleid is evenredig en binnen de grenzen van een redelijke beleidsbepaling.
ECLI:NL:CRVB:2026:852Een kamerbewoner zonder eigen energiemeter is uitgesloten van een eenmalige energietoeslag, wat ongelijke behandeling veroorzaakt. Deze uitsluiting is echter objectief gerechtvaardigd binnen de beleidsruimte van de gemeente en in overeenstemming met het verbod op discriminatie en het evenredigheidsbeginsel.
ECLI:NL:CRVB:2026:771Een kamerbewoner zonder eigen energiemeter is uitgesloten van een eenmalige energietoeslag, wat ongelijke behandeling veroorzaakt. Deze uitsluiting is echter objectief gerechtvaardigd binnen de beleidsruimte van de gemeente en in overeenstemming met het verbod op discriminatie en het evenredigheidsbeginsel.
ECLI:NL:CRVB:2026:771Artikelen die hier in de praktijk bij horen
Deze artikelen worden opvallend vaak in dezelfde uitspraken aangehaald. Dat is het soort verband dat een jurist in zijn hoofd heeft en dat je nergens opgeschreven vindt.
Art. 58 PW
samen in 691 uitspraken
Art. 54 PW
samen in 662 uitspraken
Art. 17 PW
samen in 247 uitspraken
Art. 3:4 Awb
samen in 172 uitspraken
Art. 7:12 Awb
samen in 159 uitspraken
Art. 3 PW
samen in 150 uitspraken
Art. 8:72 Awb
samen in 123 uitspraken
Art. 35 PW
samen in 113 uitspraken
Jouw situatie
Wat betekent dit artikel in jouw geval?
Een wetsartikel zegt pas iets als je het naast je eigen papieren legt. Stel je vraag aan Rechtswijs, dan zoeken we de bepalingen en uitspraken erbij die bij jouw situatie horen, en laten we zien waar het antwoord vandaan komt.
Gratis je vraag stellenDeze pagina is samengesteld uit openbare bronnen: de wettekst van wetten.overheid.nl en gepubliceerde uitspraken van rechtspraak.nl. De samenvattingen per uitspraak zijn door Rechtswijs gemaakt en kunnen nuance missen; de uitspraak zelf is altijd leidend. Dit is geen juridisch advies.