Art. 7:465 BW

Als je zelf niet goed voor je belangen kunt opkomen, bepaalt de wet wie er namens jou met de hulpverlener praat en toestemming geeft.

Wat dit voor jou betekent

Voor kinderen onder de twaalf regelt de wet dat de hulpverlener zijn plichten nakomt tegenover de ouders of de voogd. Dat betekent dat de dokter met hen overlegt en hen toestemming vraagt voor de zorg. Ben je twaalf of ouder, maar kun je niet redelijk beoordelen wat goed voor je is, dan geldt hetzelfde. Ben je dan meerderjarig en heb je een curator of mentor, dan praat de hulpverlener met die persoon.

Voor volwassenen die niet goed voor hun belangen kunnen opkomen en geen curator of mentor hebben, geldt een andere regel. De hulpverlener praat dan met iemand die jij zelf schriftelijk hebt aangewezen om voor jou op te treden. Is er niemand aangewezen, of wil die persoon niet optreden, dan wordt eerst aan je partner gevraagd. Wil die niet, dan wordt aan je ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind gevraagd. Die persoon mag ook weigeren.

De hulpverlener hoeft niet altijd met je vertegenwoordiger te praten als dat niet past bij goede zorg. De vertegenwoordiger moet goed voor jou zorgen en moet jou zoveel mogelijk betrekken bij zijn taak. Verzet jij je tegen een ingrijpende behandeling, terwijl je vertegenwoordiger toestemming heeft gegeven, dan mag die behandeling alleen doorgaan als het duidelijk nodig is om ernstige schade bij jou te voorkomen.

Wanneer kom je dit tegen?

  • Je kind is jonger dan twaalf en jij gaat mee naar de dokter.
  • Je bent zestien en door een ongeluk niet in staat om zelf over je behandeling te beslissen.
  • Je hebt een dementerende moeder en jij hebt een schriftelijke machtiging om voor haar op te treden.
  • Je bent de partner van iemand die niet meer zelf kan beslissen en er is geen gemachtigde.

Waar mensen op vastlopen

Veel mensen denken dat de familie altijd mag beslissen als een patiënt dat zelf niet kan. Maar de wet heeft een vaste volgorde: eerst de schriftelijk gemachtigde, dan de partner, dan pas de familie. Ook denken sommigen dat een vertegenwoordiger altijd toestemming mag geven, zelfs als de patiënt zich verzet. Dat klopt niet. Bij een ingrijpende behandeling moet het verzet van de patiënt worden gerespecteerd, tenzij de behandeling duidelijk nodig is om ernstig nadeel te voorkomen. De hulpverlener mag dus niet zomaar een vertegenwoordiger volgen als dat niet goed voor je is.

Deze uitleg is door Rechtswijs geschreven op basis van de wettekst en de uitspraken hieronder, en gecontroleerd op verwijzingen naar wetsartikelen die er niet zijn. Hij vervangt geen advies over jouw eigen situatie.

De rechter heeft dit artikel in 199 gepubliceerde uitspraken toegepast, de meest recente op 3-6-2026.

Wat er in de wet staat

1

De verplichtingen die voor de hulpverlener uit deze afdeling jegens de patiënt voortvloeien worden, indien de patiënt de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt, door de hulpverlener nagekomen jegens de ouders die het gezag over de patiënt uitoefenen dan wel jegens zijn voogd.

2

Hetzelfde geldt indien de patiënt de leeftijd van twaalf jaren heeft bereikt, maar niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake, tenzij zodanige patiënt meerderjarig is en onder curatele staat of ten behoeve van hem het mentorschap is ingesteld, in welke gevallen nakoming jegens de curator of de mentor geschiedt.

3

Indien een meerderjarige patiënt die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake, niet onder curatele staat of ten behoeve van hem niet het mentorschap is ingesteld, worden de verplichtingen die voor de hulpverlener uit deze afdeling jegens de patiënt voortvloeien, door de hulpverlener nagekomen jegens de persoon die daartoe door de patiënt schriftelijk is gemachtigd in zijn plaats op te treden. Ontbreekt zodanige persoon, of treedt deze niet op, dan worden de verplichtingen nagekomen jegens de echtgenoot, de geregistreerde partner of andere levensgezel van de patiënt, tenzij deze persoon dat niet wenst, dan wel, indien ook zodanige persoon ontbreekt, jegens een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind van de patiënt, tenzij deze persoon dat niet wenst.

4

De hulpverlener komt zijn verplichtingen na jegens de in de leden 1 en 2 bedoelde wettelijke vertegenwoordigers van de patiënt en de in lid 3 bedoelde personen, tenzij die nakoming niet verenigbaar is met de zorg van een goed hulpverlener.

5

De persoon jegens wie de hulpverlener krachtens de leden 2 of 3 gehouden is de uit deze afdeling jegens de patiënt voortvloeiende verplichtingen na te komen, betracht de zorg van een goed vertegenwoordiger. Deze persoon is gehouden de patiënt zoveel mogelijk bij de vervulling van zijn taak te betrekken.

6

Verzet de patiënt zich tegen een verrichting van ingrijpende aard waarvoor een persoon als bedoeld in de leden 2 of 3 toestemming heeft gegeven, dan kan de verrichting slechts worden uitgevoerd indien zij kennelijk nodig is teneinde ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen.

Bron: wetten.overheid.nl. Dit is de geldende tekst zoals wij hem hebben opgehaald. Controleer bij twijfel altijd de officiële versie.

Hoe deze zaken eindigden

  • ongegrond 85 · 43%
  • niet_ontvankelijk 39 · 20%
  • deels_gegrond 34 · 17%
  • afgewezen 16 · 8%
  • gegrond 15 · 8%
  • toegewezen 10 · 5%

Let op wat deze woorden betekenen. "Toegewezen" zegt dat de rechter het verzoek toewees, niet wie er gelijk kreeg. Vroeg de werkgever om ontbinding, dan betekent toegewezen dat de werknemer zijn baan kwijt is. Vroeg de werknemer om vernietiging van zijn ontslag, dan betekent hetzelfde woord het tegenovergestelde. Deze cijfers zeggen dus iets over de procedure, niet over jouw kansen. Daarnaast zijn 2 tussenuitspraken buiten deze telling gehouden. Daarin heeft de rechter de zaak aangehouden en dus nog niets beslist.

De meest recente uitspraken

Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 's-Hertogenbosch 3-6-2026 ongegrond

De klacht van een kleinzoon tegen een verpleegkundig specialist wegens vermeende zorgtekorten, gebrek aan communicatie en schending van het beroepsgeheim is kennelijk ongegrond. Het college bevestigt de geldigheid van de machtigingen en oordeelt dat de verpleegkundige voldoet aan de professionele normen. Alle klachtonderdelen worden afgewezen.

ECLI:NL:TGZRSHE:2026:98
Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 's-Hertogenbosch 22-4-2026 ongegrond

De klacht van een vader tegen zijn huisarts wegens onvoldoende informatie, medische zorg zonder toestemming en geblokkeerde dossiervoorziening is ongegrond. De huisarts handelde conform de KNMG-richtlijn, omdat de behandelingen niet-ingrijpend waren en de kinderen tijdelijk verborgen waren vanwege huiselijk geweld. Digitale toegang was beperkt door het systeem, maar alternatieve inzage via telefoon of afschrift werd geboden. De huisarts heeft adequaat gereageerd op de klacht.

ECLI:NL:TGZRSHE:2026:75
Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 's-Hertogenbosch 1-4-2026 ongegrond

De klacht van ouders tegen een psychiater wegens onzorgvuldig handelen en foutieve diagnose na de suïcide van hun dochter tijdens opname is kennelijk ongegrond. Het Regionaal Tuchtcollege beoordeelt dat de psychiater volledig conform de richtlijn en beroepsnormen heeft gehandeld, met adequate diagnostiek, planning van vervolgzorg en betrokkenheid van het behandelteam.

ECLI:NL:TGZRSHE:2026:61
Gerechtshof Den Haag 24-3-2026 toegewezen

Het gerechtshof oordeelt dat broers en zussen zich moeten onthouden van acties die de terugkeer van hun dementerende moeder naar Nederland belemmeren, mits zij daartoe medisch in staat is en dat wil. De volmacht aan een zus blijft geldig, maar geeft geen recht om de moeder tegen haar wil te verplaatsen. De zorgverlening moet gebaseerd zijn op de wil en gezondheidstoestand van de patiënt.

ECLI:NL:GHDHA:2026:559
Rechtbank Rotterdam 20-3-2026 afgewezen

De rechtbank wijst de verzoeken van de gecertificeerde instelling af wegens onvoldoende onderbouwing en onjuiste wettelijke grondslag, maar houdt de zaak aan voor verdere beoordeling door de Raad voor de Kinderbescherming. Het verzoek wordt hergeïnterpreteerd als een verzoek op basis van art. 1:265g BW. De zaak wordt opgeschort tot 1 september 2026 voor rapportage.

ECLI:NL:RBROT:2026:3667
Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 28-1-2026 ongegrond

Een zoon klaagt tegen een specialist ouderengeneeskunde over de behandeling van zijn moeder met dementie in een verpleeghuis. De klacht gaat over vermeende te zware sedatie, nalatigheid bij voeding en insuline, en onvriendelijke communicatie. Het tuchtcollege oordeelt dat de arts binnen de beroepsnormen heeft gehandeld en verklaart de klacht ongegrond.

ECLI:NL:TGZRSHE:2026:18
Rechtbank Rotterdam 23-1-2026 toegewezen

De rechtbank geeft een zorgmachtiging onder de Wvggz toe voor een patiënt met schizofrenie die weigert een staaroperatie, omdat het doel van de zorg uitgaat over het herstel van de fysieke gezondheid en richt op psychisch herstel en maatschappelijke integratie. De Wgbo is hier niet van toepassing omdat het primaire doel niet alleen fysiek is.

ECLI:NL:RBROT:2026:967
Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 21-1-2026 ongegrond

Een patiënte klaagt bij het tuchtcollege over een psychiater vanwege een gedwongen opname, het informeren van haar moeder tegen haar zin en het toedienen van een dubbele dosis medicatie. Het college oordeelt dat de psychiater heeft gehandeld in overeenstemming met de wet en de gemaakte afspraken, en verklaart de klacht kennelijk ongegrond. Een deel van de klacht over gevolgen van de opname wordt niet-ontvankelijk verklaard omdat dit niet onder de tuchtrechtelijke bevoegdheid valt.

ECLI:NL:TGZRSHE:2026:15
Rechtbank Limburg 13-1-2026 afgewezen

De rechtbank weigert een schadevergoeding aan een cliënt met dementie die beweerde onrechtmatig vastgehouden te zijn. De zorgaanbieder heeft de wet in acht genomen door pas een rechterlijke machtiging aan te vragen toen het verzet consistent was. De cliënt had geen actief verzet getoond en de zorgverlening was passend.

ECLI:NL:RBLIM:2026:1201
Rechtbank Oost-Brabant 6-11-2025 toegewezen

De kantonrechter benoemt een professionele mentor in plaats van een familielid vanwege een verstoorde relatie tussen de kinderen van de betrokkene, om besluiteloosheid in medische noodsituaties te voorkomen. De keuze is gebaseerd op het belang van de betrokkene, niet op tekortschieten van een familielid.

ECLI:NL:RBOBR:2025:7438
Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 3-11-2025 ongegrond

De tweelingzus en zwager van een overleden patiënt klaagden een specialist ouderengeneeskunde aan voor het beëindigen van het leven van de patiënt en het niet verstrekken van informatie. Het college oordeelde dat de klagers niet de wil van de patiënt vertegenwoordigden omdat de echtgenoot en zoon niet achter de klacht stonden, en dat de arts zorgvuldig heeft gehandeld door informatie alleen aan de echtgenoot te geven. Het beroep van de klagers wordt daarom verworpen.

ECLI:NL:TGZCTG:2025:178
Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg 29-10-2025 ongegrond

Een broer en zus klaagden hun huisarts omdat deze geen palliatieve sedatie had ingezet bij hun overleden broer en hen hier niet over had geïnformeerd. Het tuchtcollege oordeelde dat de klagers niet-ontvankelijk zijn voor het verwijt over de behandeling, omdat er twijfel bestaat over of zij de wil van de patiënt vertegenwoordigen, en dat het verwijt over het niet informeren ongegrond is omdat de huisarts de aangewezen contactpersoon voldoende had geïnformeerd.

ECLI:NL:TGZRSHE:2025:120

Artikelen die hier in de praktijk bij horen

Deze artikelen worden opvallend vaak in dezelfde uitspraken aangehaald. Dat is het soort verband dat een jurist in zijn hoofd heeft en dat je nergens opgeschreven vindt.

Art. 65 Wet BIG

samen in 58 uitspraken

Art. 47 Wet BIG

samen in 46 uitspraken

Art. 71 Wet BIG

samen in 28 uitspraken

Art. 7:450 BW

samen in 27 uitspraken

Art. 7:466 BW

samen in 19 uitspraken

Art. 7:457 BW

samen in 18 uitspraken

Art. 7:448 BW

samen in 16 uitspraken

Art. 1 Wet BIG

samen in 10 uitspraken

Jouw situatie

Wat betekent dit artikel in jouw geval?

Een wetsartikel zegt pas iets als je het naast je eigen papieren legt. Stel je vraag aan Rechtswijs, dan zoeken we de bepalingen en uitspraken erbij die bij jouw situatie horen, en laten we zien waar het antwoord vandaan komt.

Gratis je vraag stellen

Deze pagina is samengesteld uit openbare bronnen: de wettekst van wetten.overheid.nl en gepubliceerde uitspraken van rechtspraak.nl. De samenvattingen per uitspraak zijn door Rechtswijs gemaakt en kunnen nuance missen; de uitspraak zelf is altijd leidend. Dit is geen juridisch advies.